4 λόγοι που ένα Τέλος μπορεί να μας κάνει πιο Ευτυχισμένους

Δεν είναι πάντα το τέλος για κακό. Και το λένε όλο και περισσότερες έρευνες.

End sign on beige sand

Κάθε μέρα, όμορφα πράγματα στην ζωή μας, φτάνουν στο τέλος τους. Το τέλος αν και είναι λυπηρό, φαίνεται να έχει μία αποσαφηνιστική επίδραση η οποία επιδεικνύει τα καλά της κατάστασης που μόλις τελείωσε.

Πώς επιδρά το τέλος μια εμπειρίας στην ευτυχία μας;

Νέες έρευνες αναζητούν το πόσο δυναμικά επιδρά ένα τέλος στην ευημερία μας. Υποδεικνύουν ότι απλά και μόνο με το να φανταστούμε πως κάτι φτάνει στο τέλος του μας δίνει ίσως την ικανότητα να το εκτιμήσουμε περισσότερο, προτού φτάσουμε στο πραγματικό τέλος.

Η Μελέτη της Kristin Layous στο Journal of Positive Psychology

Σε μια μελέτη του 2017, η οποία εκδόθηκε στο Journal of Positive Psychology, η Kristin Layous και οι συνάδελφοί της, στρατολόγησαν 140 κολλεγιακούς πρωτοετείς φοιτητές για να συμμετάσχουν σ’ ένα περίεργο πείραμα διάρκειας ενός μήνα.

Πώς λειτούργησε η μελέτη: Στους μισούς δόθηκε η εντολή να ζήσουν αυτόν τον μήνα σαν να ήταν ο τελευταίος τους στο κολλέγιο και να δώσουν προσοχή στους ανθρώπους και τα μέρη που θα τους έλειπαν, όταν θα έφευγαν. Οι υπόλοιποι μισοί, μια ελεγχόμενη ομάδα, συνέχισαν την καθημερινότητά τους, ως συνήθως.

Κάθε εβδομάδα, οι μαθητές κατέγραφαν το πώς περνούσαν τις ώρες τους. Πριν και μετά το πείραμα, όλοι οι συμμετέχοντες, συμπλήρωσαν ερωτηματολόγιο σχετικά με την ευημερία τους: πόσο ευτυχισμένοι ήταν από την ζωή τους,καθώς και πόσα θετικά και αρνητικά συναισθήματα βίωναν. Επίσης ανέφεραν το πόσο οι βασικές ψυχολογικές ανάγκες τους για αυτονομία, επάρκεια, και σύνδεση ικανοποιούνταν- πόσο ελεύθερα, άνετα και κοντά στους άλλους ένιωθαν.

Τα αποτελέσματα: Συγκριτικά με την δεύτερη ομάδα, στο πρώτο γκρουπ που φανταζόταν ότι θα έφευγε σύντομα, αυξήθηκε η ευημερία τους, εν μέρει μέσω της ικανοποίησης των ψυχολογικών αναγκών τους. Η προοπτική του να τελειώσει η κολλεγιακή τους χρονιά, δεν τους δημιούργησε λύπη, τουναντίον φάνηκε, ότι εμπλούτισαν τις εμπειρίες τους. «Το να φαντάζονται τον χρόνο ως κάτι σπάνιο, παρακίνησε τους ανθρώπους να αδράξουν κάθε λεπτό και να αποσπάσουν την μεγαλύτερη ευημερία από την ζωή τους», έγραψε η Kristin Layous και οι συνεργάτες της. «Όταν οι άνθρωποι αποφασίζουν να γευτούν το περιβάλλον τους , συμπεριλαμβανομένων των φίλων, της οικογένειας και των συνεργατών τους, αυτό μπορεί να τους κάνει να αισθανθούν ότι βρίσκονται ακριβώς εκεί που θέλουν να είναι.»

Αυτή η μελέτη δεν ήταν η πρώτη, στο παρελθόν υπήρχαν και άλλες που υποδεικνύουν ότι το να φανταζόμαστε το τέλος είναι ένα τέχνασμα ώστε να αυξήσουμε την ευτυχία μας. «Τείνουμε να υποθέτουμε ότι είναι κακό για εμάς, όμως στην πραγματικότητα, φαίνεται να συμβαίνει το αντίθετο.», έγραψαν οι ερευνητές.

Πώς με βοηθά ένα τέλος;

Παρακάτω θα δούμε τέσσερις τρόπους με τους οποίους η προσδοκία του τέλους μπορεί να βελτιώσει την ζωή μας αλλά και πώς μπορούμε να εισάγουμε αυτές τις νέες πληροφορίες στη ζωή μας.

1. Μας βοηθά να μένουμε στο Παρόν.

person standing on round yellow painted surface
Photo by Jon Tyson on Unsplash

Όταν αντιλαμβανόμαστε τον χρόνο ως απέραντο και εκτεταμένο, τείνουμε να προτιμούμε δραστηριότητες που έχουν να κάνουν με την αναζήτηση γνώσης, όπως η παρακολούθηση μαθημάτων, εκδηλώσεις δικτύωσης, εκμάθηση δεξιοτήτων. Αυτές οι δραστηριότητες είναι μια επένδυση για το μέλλον, και συχνά εμπεριέχουν έναν βαθμό δυσκολίας και σκληρή προσπάθεια.

Όταν αντιλαμβανόμαστε τον χρόνο σύντομο και περιορισμένο (με άλλα λόγια όταν το τέλος πλησιάζει), τείνουμε να προτιμούμε δραστηριότητες που μας κάνουν να αισθανόμαστε όμορφα και να είναι ουσιαστικές τώρα, όπως το να κάνουμε παρέα με φίλους ή να απολαμβάνουμε το αγαπημένο μας φαγητό.

Μια εξήγηση γι’αυτό το ενδιαφέρον φαινόμενο, έρχεται από την θεωρία της κοινωνικοσυναισθηματικής εκλεκτικότητας της Laura Carstensen, η οποία εστιάζει στο πώς η αίσθηση του χρόνου επηρεάζει τους στόχους και τις σχέσεις μας. «Νέοι ή ηλικιωμένοι όταν οι άνθρωποι αντιλαμβάνονται τον χρόνο ως περιορισμένο, δίνουν περισσότερη σημασία στο να βρουν συναισθηματικό νόημα και ικανοποίηση από την ζωή και επενδύουν περισσότερο στο να μαζεύουν πληροφορίες και να ανοίγουν τους ορίζοντές τους», εξηγεί η Carstensen. Με άλλα λόγια, είναι πιθανόν ένα τέλος να μας οδηγεί προς εκείνα τα πράγματα τα οποία θα αυξήσουν την ευτυχία μας στο παρόν.

Τι μπορώ να κάνω εγώ: Αν θέλεις να ολοκληρώσεις δύσκολες εργασίες μην εστιάζεις στο τέλος των εργασιών αυτών. Μην σκέφτεσαι δηλαδή: πώς θα νιώθεις όταν τελειώσουν γιατί θα σε κάνει να πελαγώνεις. Αντιθέτως, ολοκλήρωνε σιγά σιγά, ένα ένα τα βήματα που έχεις ορίσει.

2. Μας φέρνει πιο κοντά.

man and woman holding hands
Photo by PHUOC LE on Unsplash

Με ποιόν τρόπο γίνεται αυτό; Το να αναλογιζόμαστε το τέλος, φαίνεται ότι μας κάνει να δίνουμε προτεραιότητα στις κοινωνικές επαφές, κάτι που σύμφωνα με πολλές έρευνες, αυξάνει την ευημερία μας. Σε μια μελέτη, για παράδειγμα, συγκέντρωσαν περίπου 400 κατοίκους της Καλιφόρνια και τους χώρισαν σε τρεις ομάδες: Νέοι (περίπου 23 ετών), μεσήλικες (περίπου 46 ετών) και ηλικιωμένοι (περίπου 72 ετών). Ρώτησαν τους συμμετέχοντες με ποιον θα ήθελαν να συναντηθούν εάν είχαν μισή ώρα ελεύθερη: ένα μέλος της οικογένειας, μια πρόσφατη γνωριμία ή τον συγγραφέα ενός βιβλίου που είχαν διαβάσει.

Το να περάσουν χρόνο με την οικογένεια, εμπίπτει στην κατηγορία των δραστηριοτήτων που μας κάνουν να αισθανόμαστε όμορφα. Μπορεί να μην περιλαμβάνει κάποια καινοτομία ή πρόκληση, αλλά σύμφωνα τουλάχιστον με τους ερευνητές, τείνει να είναι σχετικά ευχάριστη. Το να συναντήσουν έναν γνωστό τους ή τον συγγραφέα, αντιπροσωπεύει ευκαιρίες για μάθηση και ανάπτυξη. Υπό κανονικές συνθήκες το 65% των νεαρών επέλεξε να περάσει χρόνο με έναν γνωστό του ή να περάσει χρόνο με τον συγγραφέα, ενώ το 65% των πιο ηλικιωμένων (με λιγότερο εκτεταμένο μέλλον μπροστά του) επέλεξε να περάσει χρόνο με την οικογένεια. Όταν τους ζητήθηκε να φανταστούν ότι θα μετακομίσουν στην άλλη άκρη της χώρας σε λίγες εβδομάδες, 80% των νεότερων ανθρώπων επέλεξαν να περάσουν τον χρόνο τους με ένα μέλος της οικογένειας (υποστηρίζοντας την θεωρία της Carstensen ότι ένα τέλος μας οδηγεί στην επιδίωξη διαφορετικών στόχων. «Ο ερχομός των αναμενόμενων κοινωνικών τελειωμάτων, προκαλεί τους νεότερους ανθρώπους να μιμηθούν τις κοινωνικές επιλογές των πιο ηλικιωμένων.», εξηγούν οι ερευνητές. «Οι πιο μεγάλοι άνθρωποι, κυρίως ενδιαφέρονται για τις άμεσα συναισθηματικές απολαβές και το κόστος της επικοινωνίας.»

Σε άλλη μελέτη , ερευνητές παρατήρησαν ένα πολύ σημαντικό γεγονός στην ιστορία του Χονγκ-Κονγκ, στο οποίο αυτή η θεωρία εκτυλίχθηκε στην ευρύτερη κοινωνία. Το 1997 το Χονγκ-Κονγκ προσαρτήθηκε στην Κίνα, το τέλος μιας εποχής που αναμένονταν σφοδρά από τα Μέσα και συνδέονταν με μεγάλη αβεβαιότητα. Έναν χρόνο πριν την προσάρτηση, οι νεαροί κάτοικοι του Χονγκ -Κονγκ απαντώντας στη έρευνα ‘’με ποιον θα θέλατε να περάσετε μισή ώρα από τον ελεύθερο χρόνο σας’’, ξεκάθαρα προτίμησαν με έναν γνωστό τους, ή με τον συγγραφέα, ακριβώς όπως οι Αμερικάνοι ομόλογοί τους. Μερικούς όμως μήνες πριν την μετάβαση είπαν πως θα προτιμούσαν ένα μέλος της οικογένειάς τους, όπως ακριβώς οι νεαροί Καλιφορνέζοι, που θα μετακόμιζαν στην άλλη άκρη της χώρας. Έναν χρόνο μετά την προσάρτηση, και αφού δεν αντιμετώπιζαν πλέον θέματα πολιτικών «τελειωμάτων», οι νέοι άνθρωποι ξαναγύρισαν στις κανονικές προτιμήσεις τους. Αυτά τα ευρήματα υπονοούν πως ένα τέλος δεν είναι ανάγκη να είναι προσωπικό για να ασκήσει ψυχολογική επιρροή. Μια ολόκληρη ομάδα ανθρώπων μπορεί να βιώσει ένα τέλος την ίδια στιγμή και οι εκτιμήσεις και συμπεριφορές τους να αλλάξουν προσωρινά- ένας λόγος ίσως που όλοι είναι χαρούμενοι και ευδιάθετοι με τον εορτασμό του τέλους του παλαιού χρόνου.

Τι μπορώ να κάνω εγώ: Να γνωρίζεις ότι κάνοντας παρέα με ανθρώπους που αγαπάς σε κάνει να νιώθεις πιο ευτυχισμένος. Το να γνωρίζεις ότι οι σχέσεις αυτές τελειώνουν, σε κάνει να έρχεσαι πιο κοντά με αυτούς τους ανθρώπους. Μπορεί να ακούγεται περίεργο αλλά σκέψου πως αν ξέρεις ότι μια χαλασμένη σχέση με κάποιον αγαπημένο σου άνθρωπο έχει ημερομηνία λήξης, δεν θα ήθελες να φτιάξει άμεσα; Εγώ προσωπικά* με αυτό το τέχνασμα μπορώ να συγχωρώ πολλά και επικεντρώνομαι στα θετικά πολύ πιο εύκολα, ειδικά με κοντινά συγγενικά πρόσωπα.

3. Μας επικεντρώνει στους στόχους μας.

person holding camera lens viewing mountains
Photo by Alex Perez on Unsplash

Σύμφωνα με την θεωρία της Carstensen, η τωρινή μας ευτυχία μερικές φορές συναγωνίζεται με τα οφέλη που μπορεί να συνειδητοποιήσουμε ότι θα έχουμε στο μέλλον, όπως γνώση και καινούργιες σχέσεις. Μπορεί όμως να συναγωνιστεί και με επενδύσεις που έχουμε κάνει στο παρελθόν- και εδώ επίσης η έρευνα υποδεικνύει ότι το να φανταζόμαστε ένα επερχόμενο τέλος, μπορεί να μας δώσει διαύγεια.

Σύμφωνα με άλλα πειράματα, όταν άνθρωποι νεαρής ηλικίας φαντάζονταν ότι τους έχει απομείνει λίγος χρόνος ζωής, έγιναν λιγότερο ευάλωτοι στην πλάνη των χαμένων επενδύσεων. Η «πλάνη των χαμένων επενδύσεων», είναι μια μορφή κακών επιλογών, κατά την οποία υποτιμούμε τις τωρινές προτιμήσεις μας βασιζόμενοι σε χρόνο ή χρήματα που είχαμε επενδύσει στο παρελθόν. Για παράδειγμα, μπορεί να συνεχίζουμε μια σχέση με έναν φίλο που δεν μας αρέσει ιδιαίτερα επειδή τον γνωρίζουμε πολλά χρόνια, ή να είμαστε διστακτικοί όσον αφορά στην αλλαγή καριέρας, επειδή δεν θέλουμε να πάει “χαμένη” η εκπαίδευσή μας. Σε αυτή την μελέτη οι νεότεροι άνθρωποι που περίμεναν ότι θα πεθάνουν, έτειναν να ρίχνουν περισσότερο βάρος στην τωρινή τους ευτυχία, παρά στις παρελθούσες επενδύσεις που είχαν κάνει, συγκριτικά με νεαρούς οι οποίοι δεν είχαν νοσηρές σκέψεις.

Αναλύοντας μια σειρά σεναρίων, η πρώτη ομάδα ήταν πιο πιθανό να σταματήσει να βλέπει μια κακή ταινία, ακόμη και αν είχαν πληρώσει για να την δουν. Αυτό ίσχυε και για σχέσεις στις οποίες είχαν επενδύσει χρόνο. «Όταν οι χρονικοί ορίζοντες είναι περιορισμένοι, οι άνθρωποι κινητοποιούνται να αυξήσουν στο έπακρο τις τρέχουσες εμπειρίες τους στο εδώ και το τώρα», εξηγούν οι ερευνητές του Πανεπιστημίου West Virginia. «Ο χρόνος εμφανίζεται σαν περιορισμένος πόρος, ο οποίος δεν πρέπει να σπαταλιέται σε ανικανοποίητες επιδιώξεις.» Με άλλα λόγια, όταν έρχεται το τέλος, το μυαλό μας συντονίζεται με το παρόν, αποβάλλοντας περισπασμούς από το παρελθόν και το μέλλον, οι οποίοι έχουν ελάχιστη σημασία για την ευτυχία μας τώρα.

Τι μπορώ να κάνω εγώ: Μπορείς πριν πάρεις μια σημαντική απόφαση να ρωτήσεις τον εαυτό σου: Αν αύριο έφευγα από την ζωή, θα ήμουν περήφανη/ος με αυτήν μου την απόφαση; Όσο σκληρό και αν ακούγεται, δίνει πάντα την σωστή απάντηση.

4. Μας δίνει περισσότερο νόημα στη ζωή και στις εμπειρίες μας.

Δεν είναι όμως το τέλος λυπηρό; Το λιγότερο είναι γλυκό-πικρό. Έτσι ενώ ενισχύει την ευτυχία μας, δεν είναι και η

clear glass hour glass with blue liquid
Photo by Wim van ‘t Einde on Unsplash

συνταγή για την τέλεια ευδαιμονία. Όντως μια μελέτη του 2008, υποστηρίζει ότι ένα τέλος δημιουργεί ανάμεικτα συναισθήματα. Σ ́ ένα πείραμα, οι συμμετέχοντες (νέοι γύρω στα 20 και πιο ηλικιωμένοι γύρω στα 77, φαντάστηκαν να βρίσκονται σε μια σημαντική για αυτούς τοποθεσία, όπως το αγαπημένο τους καφέ. Και οι δύο ομάδες ένιωσαν περισσότερο ανάμεικτα συναισθήματα-λιγότερο χαρούμενοι και περισσότερο στενοχωρημένοι- όταν φαντάστηκαν να βρίσκονται εκεί για τελευταία φορά, συγκριτικά με το να βρίσκονται εκεί όπως συνήθιζαν. Σ’ ένα δεύτερο πείραμα, τελειόφοιτοι ανέφεραν περισσότερο ανάμεικτα συναισθήματα, όταν τους υπενθύμισαν ότι αυτή ήταν η τελευταία τους μέρα ως μαθητές στο Πανεπιστήμιο.

Το τέλος, φαίνεται να εμπνέει ένα ιδιαίτερα ανάμεικτο συναίσθημα, την θλίψη. Συμβαίνει όταν συνειδητοποιούμε ότι κάτι που είχαμε, τελείωσε ή ετοιμάζεται να τελειώσει, και είναι εύλογο να πιστεύουμε ότι το πραγματικό είναι πιο θλιβερό, από το φανταστικό. Αυτά τα ανάμεικτα συναισθήματα, ανοίγουν την πόρτα για μεγαλύτερο νόημα στην ζωή μας. «Πιθανώς επειδή ο χρόνος δεν ήταν πραγματικά περιορισμένος για τους συμμετέχοντες στο πείραμα, κατάφεραν να αποσπάσουν θετικότητα από το περιβάλλον τους, χωρίς την θλίψη ή το στρες που συνοδεύουν το πραγματικό τέλος», σημείωσαν η Layous και οι συνάδελφοί της, στο ενός μήνα πείραμα που διεξήγαγαν. Κατά μια έννοια, το να φανταστούμε το τέλος, μπορεί να προσφέρει περισσότερα πλεονεκτήματα και λιγότερα μειονεκτήματα από όταν πραγματικά αντιμετωπίζουμε μια απώλεια.

«Φαντάσου τον χρόνο ως έναν σπάνιο άνθρωπο που μας υπενθυμίζει να Αδράξουμε τη Στιγμή» Kristin Layous and al.

Μια νοσοκόμα σ’ ένα κέντρο περίθαλψης στοχάστηκε εξαιρετικά πάνω στα κύρια πράγματα που μετανιώνουν οι ετοιμοθάνατοι, βασιζόμενη στην εμπειρία της δίπλα στα κρεβάτια των ασθενών της. Ανάμεσά τους, είναι η πολλή δουλειά και η απώλεια επαφής με καλούς φίλους. «Όποτε στοχάζομαι πάνω σ ́ αυτό μένω εμβρόντητη από μια επιτακτική σύγχυση: Γιατί δεν βάζουμε τις σωστές προτεραιότητες στην ζωή μας; Γιατί βαλτώνουμε στο άγχος και τον εκνευρισμό αντί να εκτιμούμε κάθε τι που έχουμε;»

Τι μπορώ να κάνω εγώ: Αυτή η έρευνα προτείνει μια δυνητική, χωρίς λογική, λύση: Φαντάσου, ότι κάτι που αγαπάς θα τελειώσει σύντομα. Εκτός από το να σε κάνει δυστυχισμένο, αυτή η άσκηση, μπορεί να σου δώσει την ικανότητα να εκτιμήσεις καλύτερα το εδώ και το τώρα, και ίσως να αποφύγεις να μετανιώσεις για κάτι αργότερα!

Συγγραφέας - Βιβλιογραφία - Συνδεσμοι

Μετάφραση διασκευή: Βίκυ Παταργιά, Σύμβουλος Προσωπικής Ανάπτυξης.

Προσθήκες: *Αργύρης Σ. Μάρδας, Πρ. Ελληνικού Κέντρου Συναισθημάτων

  1. Βασισμένο πάνω στο άρθρο: Four Reasons Why Endings Can Make You Happier
  2. Η έρευνα που αναφέρεται στο άρθρο: Έρευνα

Συγγραφέας: Ελληνικό Κέντρο Συναισθημάτων

4 λόγοι που ένα Τέλος μπορεί να μας κάνει πιο Ευτυχισμένους 5
Το Επίσημο προφίλ του Ελληνικού Κέντρου Συναισθημάτων. Δημιουργήθηκε το 2009 ως Human Evolution Center ( το Κέντρο της Ανθρώπινης Ανάπτυξης) και μετονομάσθηκε σε Ελληνικό Κέντρο Συναισθημάτων το 2019. Δημιουργός και εμπνευστής του είναι ο οραματιστής, συγγραφέας και σύμβουλος προσωπικής ανάπτυξης Αργύρης Σ. Μάρδας.

Το ήξερες ότι αγοράζοντας προγράμματα από το κέντρο μας ενισχύεις 100% τις φιλανθρωπικές κοινωνικές μας δράσεις;

Γνώρισε την Συναισθηματική μας Εκπαίδευση για όλους!

Σε εμάς είσαι πάντα πρώτη/ος

Κάνε εγγραφή και ενημερώσου πρώτη/ος για τα νέα μας!

Layer 1
Σύνδεση Κατηγορίες
Συνεχίζοντας την περιήγηση στο emoducation.com, αποδέχεστε τη χρήση cookies.