Συμπεριληπτική Συμβουλευτική για Άτομα με Αναπηρία

Το σεμινάριο «Συμπεριληπτική Συμβουλευτική για Άτομα με Αναπηρία» είναι ένα εξειδικευμένο πρόγραμμα για ειδικούς ψυχικής υγείας, συμβούλους, ψυχολόγους, ψυχοθεραπευτές και επαγγελματίες που εργάζονται με ανθρώπους σε πλαίσιο υποστήριξης, συμβουλευτικής ή θεραπείας.

Το πρόγραμμα εστιάζει στο πώς ο ειδικός μπορεί να δημιουργήσει ένα ασφαλές, προσβάσιμο και μη καταπιεστικό θεραπευτικό περιβάλλον για άτομα με αναπηρία. Η έμφαση δεν δίνεται μόνο στη σωστή ορολογία, αλλά κυρίως στη θεραπευτική στάση, στη σχέση, στην αποφυγή υποθέσεων και στην ικανότητα του ειδικού να ακούει τον άνθρωπο χωρίς να τον περιορίζει στην αναπηρία του.

Στο σεμινάριο εξετάζονται πρακτικά ζητήματα που μπορεί να προκύψουν στη συνεδρία, όπως η πρώτη επικοινωνία, η διαμόρφωση του χώρου, η προσβασιμότητα της διαδικασίας, η γλώσσα που χρησιμοποιεί ο θεραπευτής, τα όρια, η αυτονομία του δέκτη, η αποφυγή υπερπροστατευτικής στάσης και η αναγνώριση του ableism μέσα στη θεραπευτική σχέση.

Σε ποιους απευθύνεται

Το σεμινάριο απευθύνεται σε:

1. Συμβούλους ψυχικής υγείας.
2. Ψυχολόγους και ψυχοθεραπευτές.
3. Εκπαιδευόμενους συμβούλους και θεραπευτές.
4. Κοινωνικούς λειτουργούς και επαγγελματίες υποστήριξης.
5. Επαγγελματίες που θέλουν να ενισχύσουν τη συμπεριληπτική τους στάση στη συνεδρία.

Τι θα μάθουν οι συμμετέχοντες

Με την ολοκλήρωση του σεμιναρίου, οι συμμετέχοντες θα μπορούν:

1. Να χρησιμοποιούν σύγχρονη, ακριβή και σεβαστική ορολογία για την αναπηρία.
2. Να κατανοούν τη διαφορά ανάμεσα στο ιατρικό και στο κοινωνικό/δικαιωματικό μοντέλο της αναπηρίας.
3. Να αναγνωρίζουν πότε η θεραπευτική στάση μπορεί άθελά της να γίνει περιοριστική, υπερπροστατευτική ή παρεμβατική.
4. Να δημιουργούν ένα περιβάλλον συνεδρίας που ενισχύει την ασφάλεια, την αυτονομία και την ισότιμη συμμετοχή.
5. Να ρωτούν τον δέκτη τι χρειάζεται χωρίς να κάνουν αυθαίρετες υποθέσεις.
6. Να διαχειρίζονται θέματα προσβασιμότητας στη δια ζώσης και στη διαδικτυακή συνεδρία.
7. Να διαχωρίζουν την αναπηρία από το θεραπευτικό αίτημα, χωρίς να την αγνοούν.
8. Να υποστηρίζουν τον δέκτη ώστε να εκφράζεται ελεύθερα, χωρίς να νιώθει ότι πρέπει να προσαρμοστεί στις προσδοκίες του ειδικού.
9. Να εντοπίζουν μικροεπιθετικότητες, στερεότυπα και άκαμπτες αντιλήψεις που μπορεί να εμφανιστούν στη θεραπευτική διαδικασία.
10. Να εφαρμόζουν βασικές αρχές συμπεριληπτικής συμβουλευτικής στην καθημερινή επαγγελματική τους πρακτική.

Θεματικές ενότητες

1η συνάντηση: Βασικές αρχές συμπεριληπτικής θεραπευτικής στάσης

1. Σύγχρονη ορολογία και γλώσσα σεβασμού.
2. Αναπηρία, προσβασιμότητα και δικαιώματα.
3. Το κοινωνικό μοντέλο της αναπηρίας και η εφαρμογή του στη συνεδρία.
4. Ableism: τι είναι και πώς μπορεί να εμφανιστεί στη θεραπευτική σχέση.
5. Πώς αποφεύγουμε τον οίκτο, την υπερπροστασία και την ηρωοποίηση.
6. Η πρώτη επαφή με τον δέκτη: τι ρωτάμε, τι δεν ρωτάμε, πώς το ρωτάμε.

2η συνάντηση: Πρακτική εφαρμογή στη συνεδρία

1. Δημιουργία ασφαλούς και προσβάσιμου θεραπευτικού πλαισίου.
2. Προσαρμογές στη δια ζώσης και στη διαδικτυακή συνεδρία.
3. Η αυτονομία του δέκτη και ο ρόλος του ειδικού.
4. Πώς διαχωρίζουμε το αίτημα από την αναπηρία χωρίς να την παραβλέπουμε.
5. Παραδείγματα δύσκολων διατυπώσεων και διορθωτικές παρεμβάσεις.
6. Case studies και πρακτική επεξεργασία περιστατικών.
7. Βασικός οδηγός συμπεριληπτικής στάσης για τον ειδικό ψυχικής υγείας.

Διάρκεια

Διάρκεια: 2 τετράωρες συναντήσεις
Ημέρες: Σαββατοκύριακο
Σύνολο: 8 ώρες εκπαίδευσης

Κεντρικός στόχος

Ο στόχος του σεμιναρίου είναι να βοηθήσει τους ειδικούς ψυχικής υγείας να καλλιεργήσουν μια θεραπευτική στάση που δεν περιορίζει τον άνθρωπο στην αναπηρία του, αλλά ταυτόχρονα δεν αγνοεί τις πραγματικές του ανάγκες. Η συμπεριληπτική συμβουλευτική δεν σημαίνει ειδική μεταχείριση. Σημαίνει ασφαλές πλαίσιο, σεβασμός, προσβασιμότητα, αυτονομία και ουσιαστική θεραπευτική παρουσία.

Τεκμηρίωση και διεθνές πλαίσιο

Το πρόγραμμα βασίζεται στη σύγχρονη δικαιωματική προσέγγιση της αναπηρίας, σύμφωνα με την οποία η συμπερίληψη δεν αποτελεί πράξη φιλανθρωπίας ή ειδικής μεταχείρισης, αλλά βασική προϋπόθεση ισότιμης συμμετοχής, σεβασμού και προσβασιμότητας.

Η δομή και το περιεχόμενο του σεμιναρίου έχουν διαμορφωθεί με βάση διεθνή και ευρωπαϊκά πλαίσια που αναδεικνύουν την ανάγκη για προσβάσιμη επικοινωνία, κατάλληλη γλώσσα, αποφυγή στερεοτύπων και δημιουργία περιβαλλόντων που δεν αποκλείουν τα άτομα με αναπηρία.

Ειδικότερα, το πρόγραμμα αντλεί κατευθύνσεις από:

1. Τη Σύμβαση του ΟΗΕ για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία, η οποία αναγνωρίζει το δικαίωμα των ατόμων με αναπηρία στην ισότιμη συμμετοχή στην κοινωνική, επαγγελματική και προσωπική ζωή.
2. Την Ευρωπαϊκή Στρατηγική για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία 2021-2030, η οποία δίνει έμφαση στην προσβασιμότητα, την ανεξάρτητη διαβίωση, την ίση μεταχείριση και την κοινωνική συμμετοχή.
3. Την Εθνική Στρατηγική για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία 2024-2030, η οποία ενισχύει τη μετάβαση από την τυπική αναγνώριση των δικαιωμάτων στην πρακτική εφαρμογή τους στην καθημερινή ζωή, στις υπηρεσίες και στους χώρους εργασίας.
4. Τις οδηγίες του ΟΗΕ για τη συμπεριληπτική γλώσσα γύρω από την αναπηρία, οι οποίες υπογραμμίζουν τη σημασία της ακριβούς, σεβαστικής και μη στιγματιστικής επικοινωνίας.
5. Τις κατευθυντήριες οδηγίες της American Psychological Association για την εργασία των ειδικών ψυχικής υγείας με άτομα με αναπηρία, με έμφαση στην αυτονομία, τη θεραπευτική ασφάλεια, την αποφυγή προκαταλήψεων και την προσαρμογή του πλαισίου στις ανάγκες του δέκτη.
6. Τις αρχές ψηφιακής προσβασιμότητας WCAG 2.2, οι οποίες αφορούν την προσβάσιμη πληροφόρηση, την καθαρή δομή περιεχομένου και τη δυνατότητα ισότιμης πρόσβασης σε ψηφιακά περιβάλλοντα.
7. Το διεθνές πρότυπο ISO 21902:2021 για τον προσβάσιμο τουρισμό για όλους, το οποίο είναι ιδιαίτερα σημαντικό για επιχειρήσεις φιλοξενίας, τουρισμού και εξυπηρέτησης πελατών.

Με βάση τα παραπάνω, το σεμινάριο δεν αντιμετωπίζει τη συμπερίληψη ως θεωρητική έννοια, αλλά ως πρακτική δεξιότητα που εφαρμόζεται στην επικοινωνία, στη συνεδρία, στην εξυπηρέτηση, στη φιλοξενία και στην καθημερινή επαγγελματική στάση.